Tempoh Haid, Suci dan Istihadah Menurut Mazhab Syafi’i

Dalam mazhab Syafi’i, haid paling singkat ialah sehari semalam (24 jam), kebiasaannya 6 atau 7 hari, dan paling lama 15 hari 15 malam. Jarak suci antara dua haid pula sekurang-kurangnya 15 hari. Had ini ditetapkan melalui istiqra’, iaitu kajian dan pemerhatian Imam al-Syafi’i terhadap kebiasaan wanita. Darah yang keluar di luar had tersebut dihukum istihadah (darah penyakit) atau darah rosak, dan dalam keadaan itu anda tetap wajib solat dan berpuasa.

Tempoh haid dan suci

Tempoh ini dikira mengikut jam dari saat darah mula keluar. Tempoh suci tiada had maksimum kerana ada wanita yang haid hanya sekali dalam enam bulan.

Umur haid

Umur paling awal seorang perempuan boleh didatangi haid ialah sembilan tahun qamariah (tahun Hijrah) secara lebih kurang. Sembilan tahun Hijrah bersamaan 8 tahun 8 bulan 23 hari dalam kiraan Masihi. Darah yang keluar kurang 16 hari sebelum genap umur itu boleh dihukum haid jika memenuhi syarat haid, manakala darah yang keluar lebih awal dihukum istihadah. Mazhab Syafi’i tidak menetapkan umur akhir haid. Darah yang memenuhi syarat tetap dikira haid selagi wanita itu hidup, walaupun kebiasaannya haid terputus pada umur 62 tahun.

Cara mengira 24 jam

Syarat 24 jam boleh dipenuhi dengan dua cara. Pertama, darah keluar berterusan selama sehari semalam. Waktu fatrah, iaitu ketika darah tidak kelihatan mengalir tetapi kapas yang dimasukkan ke dalam faraj masih berkesan darah, termasuk dalam tempoh berterusan ini. Kedua, darah keluar terputus-putus, lalu jam-jam keluarnya digabungkan dalam tempoh 15 hari. Jika jumlahnya cukup 24 jam, semua darah itu haid. Banyak atau sedikitnya darah tidak menjadi ukuran; yang dikira ialah jumlah jam.

Jika jumlahnya tidak sampai 24 jam dalam tempoh 15 hari, darah itu dihukum darah rosak (fasad), yang hukumnya sama seperti istihadah. Anda tidak wajib mandi kerana haid tidak berlaku, tetapi solat dan puasa yang ditinggalkan dalam tempoh itu wajib diganti.

Bilakah darah dihukum istihadah

Istihadah ialah darah penyakit yang keluar daripada urat di hujung rahim yang dikenali sebagai al-‘azil. Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menyenaraikan ciri-cirinya:

• darah keluar dua kali dengan selang suci kurang 15 hari;
• darah keluar selepas tempoh maksimum haid, iaitu 15 hari;
• darah keluar kurang 24 jam;
• darah keluar sebelum umur sembilan tahun;
• darah keluar selepas tempoh 60 hari nifas.

Darah yang melepasi 15 hari

Apabila darah berterusan melepasi 15 hari 15 malam, darah haid dan istihadah telah bercampur, dan anda dipanggil mustahadah. Bahagian haid ditentukan dengan salah satu daripada dua kaedah. Jika sifat atau warna darah berbeza, darah yang kuat (contohnya kehitaman) ialah haid dan darah yang lemah (contohnya kemerahan) ialah istihadah, tertakluk kepada syarat-syaratnya; kaedah ini dinamakan tamyiz. Jika sifat darah sama, wanita yang pernah haid dan suci serta mengingati kebiasaannya mengira haid mengikut kadar dan waktu haid sebelum ini (adat), dan bakinya istihadah. Mazhab Syafi’i mendahulukan tamyiz berbanding adat, manakala mazhab Hanafi dan Hanbali menggunakan adat.

Ulama membahagikan wanita mustahadah kepada tujuh golongan. Bagi sebarang kemusykilan dalam keadaan ini, Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menasihatkan anda merujuk pakar fiqh secepat mungkin.

Darah putus-putus (naqa’)

Apabila darah berhenti di pertengahan haid tetapi kapas masih berkesan darah, keadaan itu ialah fatrah dan dikira haid tanpa khilaf. Jika kapas keluar bersih, keadaan itu dinamakan naqa’.

Menurut pendapat muktamad mazhab Syafi’i yang dinamakan qaul al-sahb, tempoh naqa’ di antara dua darah turut dikira haid dengan syarat keseluruhannya tidak melebihi 15 hari, jumlah darahnya tidak kurang 24 jam, dan naqa’ itu terletak di tengah-tengah antara dua darah. Pendapat kedua dalam mazhab menganggap naqa’ sebagai suci, dan Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan pendapat ini boleh dipakai dalam situasi haji dan umrah. Naqa’ selepas darah terakhir pula ialah suci tanpa khilaf.

Ketika darah berhenti, anda belum tahu sama ada ia akan kembali. Oleh itu, apabila kapas keluar bersih, ambil hukum wanita suci tanpa menunggu: mandi, solat dan berpuasa jika dalam bulan Ramadan. Tanda suci dan cara mandi wajib diterangkan dalam panduan berasingan. Jika darah kembali dalam tempoh 15 hari, solat dan puasa dalam tempoh naqa’ itu tidak sah. Puasa dan tawaf wajib diganti, tetapi solat tidak perlu diqada, dan anda tidak berdosa kerana bertindak mengikut keadaan zahir. Jika darah berhenti sebelum jumlahnya cukup 24 jam, anda wajib solat apabila masuk waktu tetapi belum wajib mandi.

Bagi wanita yang mengalami keadaan ini setiap bulan, pendapat muktamad tetap mewajibkan mandi setiap kali darah berhenti. Namun, jika mandi berulang kali membebankan, anda dibenarkan mengamalkan pandangan Imam al-Rafi’i sebagai amalan peribadi, iaitu menganggap tempoh berhenti itu haid sehingga cukup bilangan hari adat. Jika darah tidak kembali sehingga hujung adat, anda wajib mandi dan mengqada solat yang ditinggalkan sepanjang tempoh menunggu itu.

Contoh pengiraan

Darah 3 hari, berhenti 2 hari, kemudian kembali

Darah keluar dari 1 Mac jam 8.00 pagi hingga 4 Mac jam 8.00 pagi. Kapas keluar bersih dari 4 Mac jam 8.00 pagi hingga 6 Mac jam 8.00 pagi. Darah kemudian keluar semula dan berhenti terus pada 9 Mac jam 8.00 pagi.

• Semuanya berlaku sebelum 16 Mac jam 8.00 pagi, iaitu had 15 hari. Jumlah darah melebihi 24 jam dan dua hari bersih itu terletak antara dua darah, maka 1 hingga 9 Mac keseluruhannya haid.
• Pada 4 Mac, anda wajib mandi, solat dan berpuasa (jika dalam bulan Ramadan) kerana belum tahu darah akan kembali.
• Apabila darah kembali pada 6 Mac, puasa pada 4 dan 5 Mac wajib diganti, manakala solat pada dua hari itu tidak perlu diqada.
• Pada 9 Mac, setelah tanda suci kelihatan, anda mandi semula dan kembali solat.

Darah tidak cukup 24 jam

Tompok darah keluar pada 4 Mei dari jam 9.00 hingga 11.00 pagi dan pada 5 Mei dari jam 2.00 hingga 3.00 petang. Selepas itu tiada darah sehingga 19 Mei jam 9.00 pagi, iaitu genap 15 hari dari permulaan. Jumlahnya hanya tiga jam, maka tompok itu bukan haid. Puasa anda dalam tempoh itu sah, solat yang ditinggalkan semasa tompok wajib diqada, dan anda tidak perlu mandi wajib. Darah yang keluar selepas 19 Mei jam 9.00 pagi dinilai sebagai permulaan baharu.

Darah melepasi 15 hari

Contoh ini daripada Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan; tarikhnya ditambah untuk memudahkan kiraan. Seorang wanita biasanya haid 5 hari. Bulan ini darah keluar 25 hari bermula 1 Mei jam 6.00 pagi: 10 hari pertama kehitaman (kuat) dan 15 hari berikutnya kemerahan (lemah).

• 1 Mei jam 6.00 pagi hingga 11 Mei jam 6.00 pagi ialah haid mengikut tamyiz.
• 11 Mei jam 6.00 pagi hingga 26 Mei jam 6.00 pagi ialah istihadah, dan dalam tempoh ini dia wajib solat dan berpuasa.
• Dia hanya mengetahui keadaannya apabila darah masih keluar selepas 16 Mei jam 6.00 pagi. Solat antara 11 Mei dan 16 Mei wajib diqada, walaupun dia tidak berdosa kerana belum mengetahuinya ketika itu.

Darah datang sebelum cukup 15 hari suci

Haid berlangsung 7 hari, dari 1 Mac jam 8.00 pagi hingga 8 Mac jam 8.00 pagi. Selepas suci 13 hari, darah keluar semula pada 21 Mac jam 8.00 pagi. Dua hari pertama, hingga 23 Mac jam 8.00 pagi, ialah darah rosak untuk menyempurnakan 15 hari suci; dalam tempoh itu anda bersuci seperti wanita istihadah dan terus solat. Darah selepas 23 Mac jam 8.00 pagi ialah haid baharu jika memenuhi syarat haid.

Solat dan puasa ketika istihadah

Wanita mustahadah dihukum seperti wanita suci dalam solat, puasa, iktikaf dan bacaan al-Quran. Selepas tempoh haid berakhir, anda mandi wajib sekali, kemudian berwuduk bagi setiap solat fardu; istihadah sendiri tidak mewajibkan mandi. Sebagai golongan daim al-hadath (sentiasa berhadas), ikut tertib ini setiap kali hendak solat fardu:

1. Basuh faraj.
2. Balut faraj dengan tuala wanita; jika tidak menyakitkan, sumbat juga dengan kapas. Balutan ini diperbaharui bagi setiap solat fardu.
3. Berwuduk selepas masuk waktu, dengan niat untuk mengharuskan solat.
4. Segera solat. Persediaan seperti menutup aurat, menunggu jemaah dan solat sunat qabliyah tidak menjejaskan wuduk, tetapi melewatkan solat tanpa keperluan membatalkannya menurut pendapat yang sahih.

Satu wuduk sah untuk satu solat fardu dan seberapa banyak solat sunat. Jika darah berhenti semasa atau selepas berwuduk, dan tempoh berhentinya cukup untuk berwuduk dan solat, wuduk wajib diulang. Jika darah berhenti selepas solat selesai, solat itu sah.

Ketika berpuasa, jangan menyumbat kapas atau tampon ke bahagian dalam faraj, kerana memasukkan sesuatu melepasi had batin faraj membatalkan puasa. Memadai membalut faraj dengan tuala wanita atau seumpamanya.